Dominik Połoński  wybitny polski wiolonczelista u progu światowej kariery, mając zaledwie 27 lat, obudził się na szpitalnym łóżku z diagnozą: glejak wielopostaciowy. Po operacji usłyszał, że nie będzie chodził, nie będzie władał jedną ręką, nie będzie prowadził samochodu  i nie będzie grał. Dziś artysta należy do czołówki światowych wiolonczelistów, jest jedynym wiolonczelistą grającym jedną ręką, dla którego pisane są koncerty i przed którym otwierają się największe sale koncertowe. Poza tym Dominik chodzi, normalnie żyje, a dwa lata temu został tatą. Co sprawiło, że wygrał walkę, którą przegrały tysiące ludzi na świecie?  Upór.

Angela Duckworth, amerykańska psycholog, właśnie uporowi poświęciła lata badań, przeprowadziła  setki rozmów z wybitnymi ludźmi,  a swoje spostrzeżenia zamknęła w pasjonującej książce „Upór – potęga pasji i wytrwałości”.

Skąd wziął się upór?

Książka  Angeli Duckworth  rozpoczyna  się w słynnej szkole West Point, jednej z najbardziej prestiżowych uczelni na świecie. Aby się tam dostać trzeba wykazać się nie tylko znakomitym świadectwem szkoły średniej, ale również doskonałą kondycją fizyczną ( większość studentów była kapitanami szkolnych  drużyn ) oraz pozyskać nominację ze strony członka Kongresu, senatora lub wiceprezydenta USA. Z 14.000 kandydatów przyjmowanych jest 1200, ale jeden na pięciu odpada w ciągu pierwszych dwóch miesięcy. Autorka  spędziła kilka lat prowadząc badania w West Point nad tym co decyduje, że pomimo tych  samych zdolności, wybitnych wyników w nauce, kondycji fizycznej i determinacji, tak wielu  studentów nie wytrzymuje rygoru i rezygnuje z nauki. Oczywiście odpowiedzią jest upór, nieustępliwa postawa w obliczu wyzwań, która utorowała drogę do psychologii sukcesu. To właśnie nad uporem pracują najwybitniejsi sportowcy, których kondycja jest często taka sama, technika podobna, a jednak wygrywa tylko jeden.

Angel Duckworth poszła jednak dalej. Chcąc zdefiniować upór stworzyła specjalną ankietę, którą przebadała zarówno studentów West Point jak i handlowców w działach sprzedaży, uczniów szkół publicznych, a także uczestników konkursu Mistrzowie Ortografii. Z jej badań wyłania się bardzo ciekawy obraz.

Czym jest upór według badanych?

Niepoddawaniem się po porażkach, wytrwałością, pasją, ideą i nadzieją.  Duckworth na podstawie badań i wywiadów stworzyła taki oto obraz ludzi sukcesu czyli tych, którzy wytrwali. Najpierw pojawia się zainteresowanie/pasja. Jak pisze autorka „pasja pojawia się od czystej radości z tego co się robi”. Na pewnym poziomie naszego dzieciństwa lub w wieku młodzieńczym pojawia się coś co nas szczególnie przyciąga i pasjonuje, co robimy częściej niż inne rzeczy.  Mówimy często „kocham to, co robię”. Potem pojawia się zdolność do praktyki. W przypadku badanych okazywało się, że za sukcesem stało codzienne, zdyscyplinowane podejmowanie prób zrobienia czegoś lepiej niż wczoraj. Nieustanne podnoszenie poprzeczki, ale też skupienie się słabościach i ich pokonywaniu. Kolejna sprawa to idea przekonanie o celowości pracy dla dobrostanu innych ludzi. To bardzo ciekawy punkt bowiem ci najbardziej wytrwali często pisali w ankietach, że to co robią to misja, że nie wykonują swojej pracy jedynie dla siebie, że to chęć służenia innym spowodowała determinację.  I ostatnia rzecz: nadzieja, która przejawia się właściwie na każdym etapie uporu, pozwala przeć do przodu, szczególnie wtedy gdy dopada nas zwątpienie.

Dominik Połoński w wielu wywiadach opowiadał o kłótni ze swoim lekarzem, któremu wykrzyczał „a właśnie, że będę grał, będę jeździł samochodem” i niemal od następnego dnia zaczął sobie wyobrażać siebie na sali koncertowej i w roli kierowcy prowadzącego samochód. Potem nastąpiły miesiące żmudnej pracy, artysta sięgnął nawet do niekonwencjonalnych metod leczenia, ale przede wszystkim był uparty. Jak mówi w jednym z wywiadów „cały czas chciałem aby to była muzyka, a nie pokaz gry jednorękiego wiolonczelisty” i dodaje „chciałbym kogoś poruszyć, żeby to jak gram było dla kogoś ważne”.  Jak widać są tu wszystkie wymienione przez Duckworth elementy: zainteresowanie – Połoński gra na wiolonczeli od siódmego roku życia i jak często podkreśla to muzyka dała mu siłę do walki z chorobą, praktyka – codzienna praca nad powrotem do możliwości grania, idea – robię to dla innych, dla muzyki i nadzieja, która była w każdej chwili zwątpienia.

To czy w naszym życiu będziemy wytrwali zależy w dużej mierze od dostrzeżenia i podgrzewania pasji przez naszych rodziców i otoczenie w bardzo młodym wieku. Autorka sporo stron  poświęca niewłaściwym wyborom zawodu, do którego nakłaniali nas rodzice i pisze o sobie „W dzieciństwie nikt mi nie mówił, żebym realizowała swoje pasje . Zamiast tego tłumaczono mi, że znajomość pragmatycznych realiów przetrwania w prawdziwym świecie jest znacznie ważniejsza, niż sobie to wyobrażają młode osoby takie jak ja”. Duckworth nie posłuchała swojego ojca, nie została lekarzem, na dodatek miała tyle odwagi w sobie by w bardzo młodym wieku zrezygnować z intratnej posady w korporacji i zająć się tym co ja pasjonowało: psychologią.

Upór a praca zawodowa

Z badań  Instytutu Gallupa z 2014 roku (które przytacza Duckorth) wynika, że tylko 13 % ludzi na świecie jest zaangażowanych w swoją pracę i swoje działania. Reszta nie lubi swojej pracy, a niektórzy z badanych nawet ją bojkotują.

To właśnie bywa przyczyną wypalenia zawodowego, poczucia bezsensowności wykonywanej pracy, depresji. Tylko pasja, pełne zaangażowanie w to co robię dla siebie i dla innych wiedzie nas do sensu życia, do zadowolenia i szczęścia. Warto być upartym.

Wielkim atutem książki jest to, że czyta się ją jak powieść, mimo że to książka naukowa. Sporo w niej odnośników do historii upartych i niebanalnych ludzi jak np. Will Shortz, redaktor działu łamigłówek w „New York Times”, który jako jedyny na świecie ma tytuł naukowy z enigmatologii badań nad łamigłówkami. Widać, że dla autorki to co robi jest pasją i że sama kieruje się zamieszczoną w książce zasadą: „rozpal w sobie namiętność do czegoś, a potem po prostu ją podgrzewaj”.

Autor: Joanna Delbar

Angela Duckworth, „Upór. Potęga pasji i wytrwałości”, Wydawnictwo Galaktyka 2016

Cytaty z wypowiedzi Dominika Połońskiego pochodzą z radiowego  reportażu Bartosza Panka „Chcę więcej”.